//
you're reading...
Cyprus, European Energy Policy, Greece, Israel, NAtural Gas developments, Turkey

O χρόνος «πιέζει» για τις ανακαλύψεις φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο

 Οι ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο είναι, χωρίς αμφιβολία, πολύ καλή είδηση για την περιοχή. Ωστόσο, αν αυτές οι ανακαλύψεις θα επιφέρουν σημαντικές θετικές αλλαγές και πλούτο στις χώρες αυτές, θα εξαρτηθεί, όχι μόνο από τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τις ίδιες τις χώρες, Ισραήλ , Κύπρος , Λίβανος , κ.τ.λ., αλλά από το τι συμβαίνει στην παγκόσμια αγορά ενέργειας γενικότερα. Σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας είναι αυτό που θέλω να επικεντρωθώ εδώ .

Οι ανακαλύψεις κοιτασμάτων φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο είναι, χωρίς αμφιβολία, πολύ καλή είδηση για την περιοχή. Ωστόσο, αν αυτές οι ανακαλύψεις θα επιφέρουν σημαντικές θετικές αλλαγές και πλούτο στις χώρες αυτές, θα εξαρτηθεί, όχι μόνο από τις αποφάσεις που λαμβάνονται από τις ίδιες τις χώρες, Ισραήλ , Κύπρος , Λίβανος , κ.τ.λ., αλλά από το τι συμβαίνει στην παγκόσμια αγορά ενέργειας γενικότερα. Σε αυτό το γενικότερο πλαίσιο της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας είναι αυτό που θέλω να επικεντρωθώ εδώ .

Ας εξετάσουμε πιο κάτω τις πρόσφατες εξελίξεις, ανά κατηγορία, στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.

1 . Οι τεχνολογικές εξελίξεις: Το πρώτο πράγμα που πρέπει να επισημάνω είναι, ότι οι ανακαλύψεις φυσικού αερίου στη Νοτιοανατολική Μεσόγειο δεν θα είχαν καν γίνει, αν η τεχνολογία δεν είχε προχωρήσει τόσο πολύ τα τελευταία χρόνια. Τα κοιτάσματα αυτά μπορούν τώρα να είναι εκμεταλλεύσιμα, μόνο μετά τις πρόσφατες τεχνολογικές προόδους, που έχουν κάνει εφικτή την εξόρυξη από κοιτάσματα σε τόσο μεγάλο βάθος στην θάλασσα. Ταυτόχρονα όμως  οι τεχνολογικές εξελίξεις έχουν κάνει εφικτό, το να εξαχθεί ακόμη μεγαλύτερη ποσότητα φυσικού αερίου από τις υπάρχουσες γεωτρήσεις, ενώ στο παρελθόν αυτές θα είχαν εγκαταλειφθεί ως εξαντλημένες. Για παράδειγμα, 22,000 λιγότερες γεωτρήσεις απαιτούνται σε ετήσια βάση τώρα, για να αναπτύξουν την ίδια ποσότητα των αποθεμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου, όπως αναπτύχθηκαν το 1985. Η τεχνολογική πρόοδος έχει κάνει επίσης εφικτή την εξαγωγή φυσικού αερίου από σχιστόλιθο[1]. Το σχιστολιθικό φυσικό αέριο έχει επιφέρει σήμερα επανάσταση στις ενεργειακές αγορές παγκοσμίως. Οι ΗΠΑ αναμένεται να είναι εξελιχθούν σε εξαγωγείς ενέργειας τα επόμενα χρόνια,  μερικοί μάλιστα λένε από 2016, στηριζόμενοι μόνο στη βάση της τεράστιας εκμετάλλευσης σχιστολιθικού φυσικού αερίου που λαμβάνει χώρα εκεί. Αυτό το γεγονός με οδηγεί στη δεύτερη κατηγορία των αλλαγών που είναι οι γεωπολιτικές εξελίξεις .

2 . Γεωπολιτικές εξελίξεις: Η εξασφάλιση πρόσβασης σε πηγές ενέργειας είναι ουσιαστικά θέμα εθνικής ασφάλειας. Εάν μια χώρα δεν μπορεί να διασφαλίσει, ότι θα έχει πρόσβαση σε πηγές ενέργειας, δεν θα μπορεί να λειτουργήσει.

Η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, για τις τελευταίες δεκαετίες, έχει επικεντρωθεί , μεταξύ άλλων περιοχών, στην Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή , εν μέρει επειδή η περιοχή αυτή ήταν η πηγή του 13% περίπου του ενεργειακού εφοδιασμού των ΗΠΑ. Επί του παρόντος, πολλοί αναλυτές έχουν αρχίσει να ισχυρίζονται ότι τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή έχουν αλλάξει δραστικά. Μελλοντικά η Μεσόγειος και η Μέση Ανατολή θα είναι πιθανή περιοχή για μελλοντικές εξαγωγές ενέργειας απο τις ΗΠΑ.

Η Ρωσία παρέχει περίπου το 33% του πετρελαίου της ΕΕ και το 34 % του φυσικού αερίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η οικονομία της Ρωσίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό στα φορολογικά έσοδα από τις εξαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η ΕΕ ξεκίνησε το περασμένο έτος, έρευνα για να εξακριβώσει εάν υπάρχει παράβαση της νομοθεσίας ανταγωνισμού από την Gazprom, γιατί πολλά από τα συμβόλαια φυσικού αερίου της βασίζονται σε ρήτρες που συνδέουν την τιμή πώλησης του φυσικού αερίου με την τιμή του πετρελαίου. Η έρευνα αυτή είναι επί του παρόντος σε εξέλιξη, αλλά ανάλογα με την τελική της έκβαση, θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στις υφιστάμενες και μελλοντικές συμβάσεις φυσικού αερίου με τη Ρωσία και την παγκόσμια τιμή φυσικού αερίου.

Η Κίνα και η Ινδία, με την ραγδαία αύξηση του πληθυσμού τους και την πολύ γρήγορη αύξηση των ενεργειακών αναγκών τους, γίνονται βασικές κινητήριες δυνάμεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Το έτος 2030, η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αναμένεται να είναι έως και κατά 33 % μεγαλύτερη σε σχέση με τις σημερινές απαιτήσεις. Η παγκόσμια ζήτηση ενέργειας αυξάνεται όμως κατά κύριο λόγο, λόγω της αυξανόμενης ζήτησης από τις χώρες μη μέλη του ΟΟΣΑ, π.χ. η ενεργειακής ζήτησης στην Ευρώπη τον τελευταίο χρόνο έχει μειωθεί .

Η Αραβική Άνοιξη και η αστάθεια στην περιοχή της Μέσης Ανατολής έχουν επηρρεάσει ενεργειακά πλούσιες χώρες και έχουν αλλάξει τα ενεργειακά δεδομένα στον κόσμο.  Η Αίγυπτος για παράδειγμα, έχει μετατραπεί από  εξαγωγέα σε εισαγωγέα πετρελαίου κατά την περίοδο των δυο τελευταίων ετών, με σοβαρές συνέπειες για την περιοχή και όχι μόνο.

3. Το πυρηνικό ατύχημα στην Fukoshima: Μετά το τραγικό ατύχημα στον πυρηνικό σταθμό Fukoshima στην Ιαπωνία το Μάρτιο του 2011, η παγκόσμια αγορά ενέργειας δεν θα είναι ποτέ πιά η ίδια. Πολλές χώρες έχουν λάβει αποφάσεις για να σταματήσουν την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Για παράδειγμα, η Γερμανία απόφασισε τον Μάιο του 2011 τη σταδιακή κατάργηση όλων των πυρηνικών της σταθμών ηλεκτροπαραγωγής μέχρι το 2022. Άλλες χώρες έχουν ξανασκεφθεί τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις τους σε εργοστάσια πυρηνικής ενέργειας .

4 . Ανανεώσιμες πηγές ενέργειας : Κατά τα τελευταία χρόνια έχει υπάρξει μια σημαντική προώθηση για την αύξηση της ενεργειακής απόδοσης, για την εξοικονόμηση ενέργειας και τη αύξηση του ποσοστού ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό μείγμα. Η τεχνολογική πρόοδος έχει κάνει τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας φθηνότερες και πιο ανταγωνιστικές, έτσι όλο και περισσότερες χώρες έχουν στραφεί προς τις αυτές. Η παραγωγή αιολικής, ηλιακής, γεωθερμικής, υδροηλεκτρικής ενέργειας είναι τώρα όλο και πιο εφικτή και οικονομική. Η ΕΕ έχει θέσει ως στόχο το 20 % της ενέργειας της ΕΕ να προέρχεται από ανανεώσιμες πηγές μέχρι το έτος 2020. Πολλές άλλες χώρες έχουν θέσει παρόμοιους στόχους.

5 . Η παγκόσμια οικονομική κρίση: Η παγκόσμια οικονομική κρίση είχε πολύ σοβαρές επιπτώσεις στην παγκόσμια αγορά ενέργειας, γιατί έκανε τις επενδύσεις σε ενεργειακές υποδομές πολύ πιο δύσκολες και πιο δαπανηρές. Επιπλέον, πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι το φυσικό αέριο απαιτεί τεράστιες επενδύσεις σε αγωγούς ή εγκαταστάσεις LNG ενώ η εξαγωγή του πετρελαίου είναι σχετικά εύκολη με την φόρτωση του σε βυτιοφόρα για την μεταφορά του στις αγορές. Σε ένα πρόσφατο συνέδριο, ένας ειδικός σε θέματα ενέργειας παρομοίωσε την σχέση μεταξύ μίας χώρας εξαγωγής πετρελαίου και της χώρας εισαγωγής πετρελαίου ως μία «εφήμερη σχέση» ενώ την σχέση μεταξύ μιας χώρας εξαγωγής φυσικού αερίου και της χώρας εισαγωγής του, ως ” γάμος χωρίς τη δυνατότητα διαζυγίου». Αυτό οφείλεται στις τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές που πρέπει να γίνουν προκειμένου να εξαχθεί το φυσικό αέριο. Η οικονομική κρίση έχει ως αποτέλεσμα ότι οι ιδιωτικές επενδύσεις έχουν γίνει πολύ πιο δύσκολες και αυτές οι πολύ δυσμενείς συνθήκες χρηματοδότησης των υποδομών επηρεάζουν σημαντικά την οικονομική βιωσιμότητα των επενδύσεων φυσικού αερίου .

6 . Οι τιμές της ενέργειας: Ο καθένας που λαμβάνει αποφάσεις που αφορούν τις ενεργειακές ανάγκες μίας χώρας ή ακόμα και μίας επιχείρησης, πάντα χρειάζεται να κάνει κάποιες προβλέψεις για τις μελλοντικές πιθανές τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια, πάρα πολλοί παράγοντες έχουν επηρρεάσει τις τιμές της ενέργειας. Είναι πολλοί ειδικοί, που τώρα θεωρούν, ότι η πρόβλεψη των μελλοντικών τιμών ενέργειας θα είναι όσο ακριβής όπως το να κάνεις μακροπρόθεσμες προβλέψεις καιρού. Για παράδειγμα, στις 28 Αυγούστου 2013 – όταν οι ΗΠΑ και κάποιοι δυτικοί σύμμαχοι τους, μελετούσαν το ενδεχόμενο στρατιωτικής επέμβασης στη Συρία, υπήρχαν φόβοι για την διαταραχή του εφοδιασμού πετρελαίου και αυτό οδήγησε σε αύξηση κατά 6% της τιμής του Brent σε $117 ανά βαρέλι, την υψηλότερη τιμή που είχαμε δει από το 2011. Εάν η προσωρινή συμφωνία, που μόλις επιτεύχθηκε με το Ιράν διατηρηθεί, αυτό επίσης θα επηρρεάσει τον ενεργειακό εφοδιασμό των αγορών της Ανατολικής Μεσογείου και της Ασίας .

Το άλλο βασικό θέμα που πρέπει να τονιστεί, είναι ότι οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου καθορίζονται και επηρρεάζονται σε παγκόσμιο επίπεδο και καμία χώρα ή περιοχή δεν μπορεί να ενεργεί ανεξάρτητα. Π.χ. η ΕΕ λειτουργεί σαν μία διασυνδεδεμένη αγορά ενέργειας και είναι αδύνατο για μια χώρα να απομονωθεί από τις διακυμάνσεις και τις εξελίξεις στην υπόλοιπη ευρωπαϊκή αγορά. Όπως είπε πρόσφατα ο Λόρδος Browne σε μια συνέντευξη, σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις στην τιμή του ηλεκτρικού ρεύματος από την ύπαρξη σχιστολιθικού φυσικού αερίου στο Ηνωμένο Βασίλειο “Είμαστε μέρος μιας καλά συνδεδεμένης ευρωπαϊκής αγοράς φυσικού αερίου και εκτός αν πρόκειται για γιγαντιαία ποσότητα φυσικού αερίου, δεν πρόκειται να έχει σημαντική επίδραση στην τιμή».

Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που πρέπει να ληφθεί υπόψη, είναι ότι λόγω της ανάγκης να γίνουν τεράστιες επενδύσεις σε υποδομές, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι αναδυόμενες αγορές, αλλά και σε άλλα ζητήματα, όπως η εγγύτητα των προμηθευτών προς τους εισαγωγείς, οι μακροπρόθεσμες συμβάσεις σε σχέση με βραχυπρόθεσμες συμβάσεις, συμβόλαια φυσικού αερίου με ρήτρες που να καθορίζουν την τιμή του με βάση τη τιμή του πετρέλαιο, κ.λπ.  υπάρχει μια τεράστια διαφορά τιμής της τάξης του 35-50 % μεταξύ του φυσικού αερίου που πωλείται στην Ευρώπη και τις ασιατικές χώρες.

7 . Νέες άλλες ανακαλύψεις πετρελαίου και φυσικού αερίου:στα επόμενα χρόνια, οι πολύ σημαντικές ανακαλύψεις που έχουν γίνει στα ανοικτά των ακτών της Αφρικής, στην Κένυα και τη Μοζαμβίκη, αναμένεται να παρέχουν ενέργεια στην παγκόσμια αγορά ενέργειας. Ταυτόχρονα, οι ανακαλύψεις πετρελαίου, στην κεντρική Αυστραλία, που εκτιμάται, ότι είναι αξίας τρισεκατομμυρίων δολαρίων θα έχουν και αυτές, επιπτώσεις στην παγκοσμια αγορά ενέργειας  λόγω του ότι νέες .

Η σύντομη ανάλυση που παρέχεται παραπάνω παρουσιάζει την πολυπλοκότητα της παγκόσμιας αγοράς ενέργειας. Μερικές φορές, ξεχνάμε ότι η Νοτιοανατολική Μεσόγειος δεν λειτουργεί μόνη της. Η Νοτιοανατολική Μεσόγειος πρόκειται για ένα περίπλοκο και πολύ όμορφο μέρος του κόσμου, με παραδοσιακές συμμαχίες αλλά και αντιπαλότητες  μεταξύ των χωρών της περιοχής, λειτουργεί στο πλαίσιο μιας ευρύτερης παγκόσμιας τάξης πραγμάτων. Οι τυχόν αποφάσεις που λαμβάνονται για το μέλλον των ενεργειακών πολιτικών των χωρών της περιοχής, πρέπει να λαμβάνουν αυτό το παγκόσμιο πλαίσιο σοβαρά υπόψη. Οι σχετικές ενεργειακές εξελίξεις στον κόσμο αλλάζουν ραγδαία το πλαίσιο εντός του οποίου οι αποφάσεις στην Νοτιοανατολικής Μεσογείου πρόκειται να λειτουργήσουν και ο χρόνος περνά.

Ανδρούλλα Καμιναρά

29 του Νοεμβρίου 2013


[1] Φυσικό αέριο που βρίσκεται μεταξύ πετρωμάτων τώρα μπορεί να εξαχθεί μετά από την προώθηση πεπιεσμένου νερού και άλλων χημικών ουσιών σε αυτές τις κοιλότητες πιέζοντας το αέριο προς τα έξω.

About Androulla Kaminara

SCR member of St.Antony's College, Oxford University, 2013-24 Academic Visitor and 2012-13 EU Fellow Senior Academic Associate- Non-resident of EUCERS, King's College, London University Views are personal.

Discussion

No comments yet.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Enter your email address to follow this blog and receive notifications of new posts by email.

Join 1,875 other followers

Androulla Kaminara

Follow me on Twitter

%d bloggers like this: